Poslednja pravna provera: 5. novembar 2026.
Otpust, odricanje i prijem u državljanstvo Srbije imaju različite uslove i pravne posledice. Ovaj vodič daje pregled i upućuje na detaljna objašnjenja. Osnov je Zakon o državljanstvu Republike Srbije („Sl. glasnik RS”, br. 135/2004, 90/2007 i 24/2018). Predlozi novih propisa ne primenjuju se kao važeći zakon.
Otpust iz državljanstva Srbije
Prema članu 28, punoletni podnosilac mora imati strano državljanstvo ili dokaz da će u njega biti primljen. Potrebno je da nema smetnji u pogledu vojne obaveze, da je izmirio poreze i druge zakonske obaveze u Srbiji i regulisao imovinskopravne obaveze iz bračnog odnosa i odnosa roditelja i dece prema licima koja žive u Srbiji.
U Srbiji se protiv njega ne sme voditi krivični postupak za dela koja se gone po službenoj dužnosti; ako je u Srbiji osuđen na kaznu zatvora, mora je izdržati. To nije isto što i opšti zahtev da nema bilo kakvu osudu ili postupak u svetu.
Državljanstvo prestaje danom dostavljanja rešenja, uz obavezno lično dostavljanje. Nije merodavno isključivo preuzimanje u konzulatu. Ako lice ne stekne strano državljanstvo u roku od godinu dana od donošenja rešenja i ostaje bez državljanstva, član 32 omogućava poništenje rešenja na pisani zahtev podnet u naredna tri meseca. Zaštita nije automatska.
Pročitajte detaljne uslove i postupak otpusta.
Odricanje: poseban i uži osnov
Prema članu 33, punoletni državljanin Srbije koji je rođen i živi u inostranstvu i ima strano državljanstvo može se odreći srpskog državljanstva pre navršene 25. godine. Državljanstvo tada prestaje danom davanja izjave. Odricanje nije opšta zamena za otpust dostupna svakom državljaninu.
Prijem u državljanstvo Srbije
Opšti uslovi
Član 14 zahteva odobreno stalno nastanjenje, navršenih 18 godina, da poslovna sposobnost nije oduzeta i najmanje tri godine neprekidno prijavljenog prebivališta u Srbiji do podnošenja zahteva. Potrebni su i pisana izjava da podnosilac Srbiju smatra svojom državom i otpust iz stranog državljanstva ili dokaz budućeg otpusta.
Zakon posebno uređuje lica bez državljanstva, automatski gubitak prethodnog državljanstva i slučajeve kada otpust nije dozvoljen ili su njegovi uslovi neispunjivi. Izjava o odricanju nije slobodno izabrana zamena. Odricanje ili gubitak ne zahtevaju se ako nisu mogući ili se ne mogu razumno očekivati. Potvrda iz člana 15, koja važi dve godine, može pomoći pribavljanju stranog otpusta kada su ostali uslovi ispunjeni.
Drugi osnovi
- Rođenje u Srbiji: samo rođenje ne daje svima državljanstvo. Poreklo se ocenjuje po posebnim pravilima; član 13 štiti određenu decu nepoznatih roditelja ili državljanstva i decu bez državljanstva. Član 16 zasebno omogućava prijem licu rođenom u Srbiji posle najmanje dve godine neprekidnog boravka i uz odgovarajuću izjavu. Ne traži stalno nastanjenje ili prijavljeno prebivalište.
- Brak: najmanje tri godine bračne zajednice sa državljaninom Srbije, odobreno stalno nastanjenje i pisana izjava, prema članu 17.
- Iseljenici i potomci: član 18 propisuje punoletstvo, neoduzetu poslovnu sposobnost i izjavu; posebno uređuje supružnika lica primljenog po ovom osnovu.
- Pripadnici srpskog naroda bez prebivališta u Srbiji: član 23 stav 1 zahteva punoletstvo, neoduzetu poslovnu sposobnost i izjavu, bez otpusta iz stranog državljanstva. Član 23 stav 2 uređuje određena izbegla, prognana i raseljena lica sa prostora bivše SFRJ.
- Interes Srbije: o prijemu po članu 19 odlučuje Vlada na predlog nadležnog ministarstva. Opšti uslovi prethodnog boravka i stranog otpusta ne primenjuju se; punoletstvo i poslovna sposobnost sami nisu dovoljan osnov.
Istorijski osnov za pripadnike drugih naroda ili etničkih zajednica iz člana 23 stav 3 nije otvoren bez vremenskog ograničenja: član 18 samostalnih odredaba izmena iz 2007. predvideo je dve godine za podnošenje zahteva. Taj rok je istekao. To ne ukida osnov za pripadnike srpskog naroda iz stava 1.
Više u tekstu prijem u državljanstvo Republike Srbije.
Maloletna deca i saglasnosti
Prijem oba roditelja i prijem jednog roditelja predstavljaju različite situacije iz člana 20. Kada državljanstvo stekne jedan roditelj, potreban je njegov zahtev i saglasnost drugog roditelja, bilo da dete živi u Srbiji ili inostranstvu. Saglasnost deteta starijeg od 14 godina potrebna je i kada oba roditelja steknu državljanstvo. Postupak za dete mora biti pravilno sproveden.
Otpust deteta uređuje član 30: drugi roditelj daje saglasnost, uz zakonske izuzetke i mišljenje organa starateljstva kada je predviđeno. Potrebna je i saglasnost deteta starijeg od 14 godina.
Ponovno sticanje: ko potpada pod član 34?
Ovaj osnov obuhvata lice koje je dobilo otpust i steklo strano državljanstvo, kao i lice kojem je državljanstvo prestalo otpustom ili odricanjem na zahtev roditelja. Potrebni su zahtev, punoletstvo, neoduzeta poslovna sposobnost i pisana izjava da Srbiju smatra svojom državom. Ne traži se otpust iz stranog državljanstva.
Član 34 ne daje opštu mogućnost svakome ko se kao punoletan sam odrekao državljanstva. U takvom predmetu posebno se proverava postoji li drugi osnov za prijem.
Dokumentacija i naredni koraci
Dokazi zavise od osnova: identitet, državljanstvo, matične činjenice, boravišni status, strana garancija i saglasnosti pribavljaju se prema konkretnom postupku. Podaci iz domaćih službenih evidencija pribavljaju se po službenoj dužnosti kada je to predviđeno. Prema uputstvu MSP o overi dokumenata, primenjuju se ugovorno oslobođenje, Apostille ili puna legalizacija, zavisno od države i isprave; prevod ne mora uvek nastati u Srbiji.
Zahtev se podnosi nadležnom organu unutrašnjih poslova ili preko nadležnog konzulata, lično ili putem punomoćnika u zakonskim okvirima. MUP u pravilu odlučuje, uz navedeni izuzetak za Vladu. Za procenu osnova i dokumentacije kontaktirajte Petrović Mojsić & Partners. Opšta zvanična objašnjenja dostupna su na stranici MSP o državljanstvu.
Pravna provera: advokat Damir Petrović, Petrović Mojsić & Partners. Tekst pruža opšte informacije; primena zavisi od okolnosti predmeta i prava druge države.